Tarihciyazarerdal

Emin Bülend Serdaroğlu (1886-1942)'nun "Girit Müslümanları" için yazdığı KİN adlı şiiri Anadolu'dan kilometrelerce uzakta, Rus işgali altındaki Türkistan'da da Türkistanlı Türklerin milli duygularını kamçılamış ve onlar tarafından çok beğenilmişti. Bu gün belki bir çoğumuzun hatırlamadığı bu siirin tamamını bir kere daha burada tekrarlamak istiyorum:
KİN
Göster sema-yı mağribe yüksel de alnını, Dök kalb-i millete feyz-i beyanını...
Al bayrağınla çık yürü,sağken zafer-nüma,
Bir gün şehid olunca da olsun kefen sana...

Ey makber-i muazzam-ı ecdadı titreten Düşman sedası, sus, yine yükselme gölgeden.
Düşman! Hilal-ı rayet-i İslam'a hürmet et! Toplar boğar hitabını dağlarda akıbet.

Dağlar lisana gelse de anlatsa hepsini; Binlerce can dirilse de anlatsa geçmişi; Garbın cebin-i zalimi afv etmedim seni... Türk'üm ve düşmanım sana, kalsan da bir kişi!

Ben şure-zar kalbimi kinimle süslerim, Kalbimde bir silah ile ferdayı beklerim. Kabrinde müsterih uyu ey nam-dar atam, Evladının bu günkü adı sade intikam!
(Emin Bülend Serdaroğlu)
Timur Kocaoğlu
Türkistan'da Türk Subayları (1914-1923) Raci Çakıröz'ün Anıları

Türk Ordularındaki Disiplin
"İsterdim ki gençlerimiz vakitlerini pek yararlı olmayan gezintiler ve pek şerefli olmayan uğraşlarla geçirecek yerde biraz gidip yaman bir Rodoslu kaptanın bir deniz savaşını nasıl yönettiğini, biraz da Türk ordularındaki disiplini görsünler. Çünkü bizimkinden çok ayrı ve çok üstün onlardaki disiplin. Bizim askerlerimiz seferde eskisinden daha uygunsuz, sorumsuz, Türk askerleriyse eskisinden daha ölçülü, daha çekingen davranıyorlar. Çünkü onlarda barış zamanı fakir rahatsız etmek, malını çalmak birkaç kötek cezasıyla geçiştirildiği halde, savaşta en ağır cezaları alıyorlar. Parasını vermeden bir yumurta almanın cezası tam elli sopa. Onun dışında, karın doyurmayan, az ya da çok değerli her hangi bir şeyi çalanlar hemen kağıza geçiriliyor ya da başları kesiliveriyor."

Bilmem Bursa'yı gezerken gördünüz mü? Haffaflar çarşısının ortasında bir meydan var. Bu meydan sakat bazı hayvanların darülacezesidir. Kanadı veya bacağı kırık leyleklere, bunamış kargalara, kör veya sağır baykuşlara burada halkın sadakasıyla bakılır. Haffaf esnafının aylıkla tuttuğu, belki yüz yaşında, baktığı sakat leylekler kadar elden ayaktan düşmüş bir ihtiyar, toplanan sadaka parasıyla her gün işkembe alır, temizler, parçalar ve insan merhametine sığınan bu zavallı kuşlara dağıtır. Haffaflar çarşısındaki leyleklerin bir iki tanesini buraya aldım. Ben de artık bir ihtiyar kuştan farklı mıyım? Bu köşe onlar ve benim için gurebahanedir. Son günlecimizi burada birlikte yaşayıp bitireceğiz.
Onun için binaya "Gurebahane-i Laklakan" ismini verdim.
Gurebahane-i Laklakan

"Gelse de trenden ikimiz insek
camları buğulu iki tas çorba
bir kitap — çantana korkup tutunmuş
kâğıdı samandan şiiri zorba

ve o hışırdayan uykudan geçsek
sobanın ayrımsız adaletinden
çok büyük bir yağmur işte başlamış
kimse çıkmayacak bugün evinden

böyle susuyorum ben çok değiştim
sense nasıl denir – hâlâ o kızsın
dinle ağlayarak çıkrık sesini
işte şu dünyada yapayalnızsın

her neyi dilesek burada olmaz
en büyük erdemi bunun, susamak
yalar yarasını içte bir geyik
hepsi bu kadardır: adı yaşamak."
Hudayinabit
Süleyman Çobanoğlu

"Japonya yaygın okuma-yazmanın da gerçekleştiği ilk yeryüzü ülkesidir. 18. asırda halkın ortalama %40'ı okuma-yazma biliyordu. Kadın ve erkek okuryazarlık oranı birbirine yakındı ve bu süreç okuldan çok din adamlarının ve samuray denen köy, mahalle baronlarının öğretmenliği ile başarılmıştı.Bu oran, 18. yüzyılda Avrupa' dan çok daha yüksekti."

"İşte çocukların yaşamı, köprünün altında ve çevresinde böyle çocukça hayaller içinde akıp gider. Ama delikanlılık çağına gelince, köprünün üstüne kapiya'ya taşınırlar. ... İlk aşk hülyaları, bakışmalar, laf atmalar ilk iş görüşmeleri hep burada başlar, pazarlıklar, kavgalar ve anlaşmalar burada yapılır, ilk randevular burada verilir."
Drina Köprüsü

"Haçlıların, ele geçirdikleri bazı şehirlerde yağma ve katliamla yetinmeyip insan eti yedikleriyle ilgili kayıtlar, dönem kaynaklarında mevcuttur. Pierre I' Ermite'in haçlı seferleri sırasında İzmit ve civar köyleri yağmalayan haçlıların çocukları kızartıp yedikleri, Anna Komnena'nın eserinde yazılıdır."
Cüneyt Kanat
Sorularla Haçlı Seferleri Tarihi

"Üzerinde yaşadığımız topraklar bizi her zaman şekillendirdi. Savaşlar, iktidar, siyaset ve artık yerkürenin neredeyse her yerini işgal eden halkların sosyal gelişimi, coğrafyanın etkisiyle biçimlendi." Coğrafya Mahkumları

" Kül Tigin ile konuşup anlaştık: Babamızın ve amcamızın kazanmış oldukları halkın adı sanı yok olmasın diye Türk halkı için gece uyumadım, gündüz oturmadım; kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile ölesiye yitesiye çalıştım, çabaladım. Öylece çalışıp çabalayıp birleşik halkı ateş ile su gibi birbirlerine düşman etmedim."

"Yenisey Kırgızlarının bir bölümü ise, eski topraklarında kalmış ve bugünkü Hakasları oluşturmuşlardır. Çarlık Rusyası döneminde bu insanlara Abakan Tatarları denilirken, 19. yüzyılda kendi aralarından çıkan aydınlar, Çin kaynaklarında geçen Hegusi adından ilham alarak kendi halklarını Hakas olarak adlandırmışlardır." Yenisey’den Seyhun’a Türkler