özlem

Türkiye'nin sosyal yapısı acaba bu kadar çok siyasal parti­nin yaşamasına elverişli midir? Ve acaba bu partiler, Türkiye'­nin sorunlarına ne gibi çözümler getirmektedirler? Bu adamlar kimlerdir ve arkalarında hangi siyasal kirlerin lekelerini taşımak­tadırlar? Asıl önemlisi, bu partilerin temsilcisi ve savunucusu oldukları çıkarlar ile öteki partilerin sosyal temaları arasında bir fark bulunmakta mıdır?

Türkiye'de yaşamak, hariciyecilerimizin en büyük korkuları­dır. Onlar bu azgelişmiş ülkenin insanları değildir. Bu toplum geridir ve onlar "Batı" toplumu için yaratılmış insanlardır. Bü­ tür çabaları daha çok Batılı olmaktır. Dilleri, davranışları, dünya görüşleri, sosyal bilimin geniş sınırlarına göre değil, kokteylierin alkollü ve kibar yaşantısına göre biçimlenmektedir. Devlet ke­sesinden ayrılmış paralarla kokteyl düzenleyip, "icra-i meslek" etmek, bu mutlu azınlık mensuplarının en büyük işleridir. Ken­di aralarında herkesi küçük görmek, kendi yaşantılarının dışın­da kalanları kınamak, kendilerini çok ileri, başkalarını çok geri bulmak bu meslek memurlarının büyük çoğunluğunun ortak özelliğidir. Sadece onlar batılı, kültürlü ve aydın, onların dışın­dakiler geri ve kültürsüzdür. Devletin bütün olanakları onlar için kullanılmalı ve bu "prensler" Türkiye'yi gereği gibi temsil etmelidirler.

"Evrenin zaman ve uzayının enginliği içinde insan rüzgarın savurduğu bir toz zerresine ya da minicik bir ışık huzmesine benzer. Ancak, derin iyiliğinin ve ah­laki çabasının soyluluğunun kusursuzluğu, onu hiçbir şeyde geri kalmayacak hale getirir."

Tarihçi Hero­dianus, Marcus Aurelius'un, kendisine başvuran herkesi kabul ettiğini ve muhafızlarına da kendisine yaklaşan­ları uzaklaştırmayı yasakladığını belirtiyor. Historia Augusta, onun bütün bu tavırlarını şu şekilde özetliyor:

"Halka karşı tam olarak sanki özgür bir devlet gibi dav­ranıyordu."

Temelleri sarsılan bir düzen kendisini nasıl korur? Yoksul­luk, gerilik ve karanlık bu düzenin dostlarıdır. Egemen sınıflar önce bunlardan yararlanırlar. Halkın din duyguları, mistik inançları, değişmez değer yargıları kullanılır. İktidarlar, siyasal egemenliklerini sürdürebilmek için, dinsel kişi ve kurumlarla açık ya da kapalı ilişkiler kurarlar.

Halkın alınterini savunanlar, hiçbir korkunun yükü altında ezilmezler. Yabancı sermayeye, uluslararası kapitalizme karşı dövüşenler, hiçbir ayıbın yüz kızartısını taşımazlar. Bunlar, milli­yetçi ve halkçı savaşın neferleridirler. Yabancı sermayeden binlerce lira kazananlar yabancı iş çevrelerine uşaklık edenler, gayri milli sermayenin bekçiliğini yapanlar utanmalıdır. Savaş­larını, her türlü tehdide ve tehlikeye karşı yürütenierin bunun için korkuları yok. Karanlığın üzerine bunun için böyle korku­suzca gidiyorlar, inanarak, bilerek.

(...)
Olayları tek başlarına alıp, bütün suçu kötü politi­kacı adını taktığımız soyut bir varlığa yüklemek hatadır. Dü­zensizlik, toplumun temelini sarsacak kadar köklüdür Bu dü­zensizliğin kişisel değil, toplumsal nedenleri vardır. Başbakan­lara, bakanlara, milletvekilierine kızmak, sadece bir duygusal tepki olur. Önemli olan bugün perde önündeki partilerin, ör­gütlerin ve kişilerin **neyin temsilcisi olduklarını anlayabilmektir.**

Hukuk, sosyal oluşumun çok gerisinde kalabilir. Yasalar, ya­zıldıkları anda eskirler. Toplumsal gelişimler, yasaların dar ka­lıplarını aşar ve bir gün yeni hukuk düzeninin temellerini at­maya başlar. Bir devirde suç olan bir kavram, bir başka devir­ de (...) bir hak olabilir.

"Varlıkların ve olayların ne kadar hızlıca gelip geç­tiklerini sıklıkla düşün: Çünkü evrenin özü sürekli akış halindeki bir ırmak gibidir. Etkinlikler onun sü­rekli dönüşümleri, nedenlerse binlerce iniş çıkışıdır. Hiçbir şey sabit değildir, senin yakınında olan bile.
Geçmiş ve geleceğin her şeyi yutan, sonsuz boşluğunu da düşün. " (V, 23)

(...) İnsanın ahlaki iyiliği, tanrısal olan akıl sahibi doğanın bir parçası, bir uzantısı olan akıl sahibi doğa­sından hareket eder ve Marcus Aurelius'a göre bu doğa (VIII, 7, 2) "için hiçbir engel yoktur, o zeki ve adildir, çünkü zamanı, tözü, nedenselliği, etkinliği ve olayların kesişimlerini, eşit ve değerle orantılı (kat'axian) biçimde paylaştırmaktadır."

(...) Eğer bütün akıl sahibi varlıkların oluşturduğu bedenin bir organı olduğunu anlamadıysan, diyor Marcus Aure­lius (VII, 13, 3):
"henüz insanların yüreğinin derinlerinden sevmiyor­sundur, yalnız ve katıksızca iyilik yapmaktan sevinç duymuyorsundur ve dahası, aynı zamanda kendine de iyilik yapmış olduğunu henüz bilerek değil, sadece görgü gereği iyilik yapıyorsundur."

Özgürlük, aydınlığın dostudur. Toplumunun geriliğini, ka­ranlığını, yoksulluğunu düşünen aydın suç işlemiş olmaz. Bu ça­balar ancak, toplum adına, demokrasi adına işlenen suçları or­taya koyar, bu suçları önler. Geri kalmış toplumlarda bu görev bir kat daha gereklidir. Aydın, azgelişmişlik koşullarından ken­dini kurtarabilmiş, toplumunun, ulusunun gerilik nedenlerini araştırabilmiştir. Ülkesinin kıt olan eğitim olanaklarında yarar­lanarak kişisel eğitimini tamamlamış, yabancı diller öğrenmiş bir aydın, diplomasını arz ve talep kurallarına göre satışa çıkar­mıyor, toplumunun sorunlarına eğiliyorsa, ona ancak saygı du­yulur.

Ancak inanıyoruz ki Türk halkının kanı ile savaş meydanlarında kazanılmış egemen­liğimiz hangi anlaşmaların yükümlülükleri ile elimizden alınırsa alınsın Anayasa'nın istediği Tam Bağımsız Türkiye, devrimci­lerin çelik elleri ile kurulacaktır. Geceler tulu-i haşre kadar sürmez.

"Bütün insanların esenliğini gözetmeli, insan toplu­muna hizmet etmelisin. Doğa ilke olarak, senin kişisel yararının ortak yarar ve karşılıklı olarak ortak yara­rında senin kişisel yararın olmasını sağladı... İnsanlar arasında, bağı bizzat doğa tarafından kurulmuş olan bir ortaklık bulunduğunu hiç unutmaman gerekir."

Bir türlü dünyanın nereye döndüğünü anlamamışız. Nere­de özgürlük varsa orada suçlu aramışız. Nerede altın beyinli, yürekli aydın çıkmış, atmışız içeri. Fikre karşı kelepçeyi, bilime karşı kaba kuvveti kullanmışız. Demokrasi diye, beyni küflü po­litikacı, yabancı sermaye, vatan millet nutku, siyasi dedikodu.

"Her birimize sonsuz zamanın geniş boşluğundan ne kadar da küçücük bir parça ayrılmış. Çünkü hepimiz sonsuzluğun içinde hızla yitip gidiyoruz. Evrensel özün, evrensel ruhun ne kadar küçücük bir parçası bu! Yeryüzünün tamamına göre ne kadar minicik bir tümseğine tırmanıyorsun."

Tohum çift yönlüdür: Hem içinde bir dürtü, bir itki taşıyan bir güç içermektedir hem de canlı varlığın gelişiminin bütün aşamaları program­lanmış olarak onun içinde bulunmaktadır. (...) Tanrı, yani akıl, doğa ve bütün varlıkların kaynağı da bir tohumsal akıl­ dır ve diğer bütün tohumsal akılları içinde taşır.

Marcus Aurelius ve Epiktetos, "Başımıza dert olan, bizim nesne­lerle ilgili yargılarımızdır," derken, elbette ki bir olayın anlamını kendi kendimize tanımlamak üzere içimizden geliştirmenin kendi gücümüz dahilinde bulunduğu söyle­me atıfta bulunuyorlardı. Bizim başımıza dert açabilecek olan işte bu yargıdır. Ancak burada devreye stoacılığın en temel dogması girer: Ahlaki iyilikten başka iyilik ve ahlaki kötülükten başka kötülük yoktur; ahlaki olmayan, yani bizim seçimimize, özgürlüğümüze, yargımıza dayan­mayan her şey de önemsizdir ve bizim için bir dert ola­maz. Eğer derdimiz nesneler üzerinde verdiğimiz kendi yargılanmızsa, o halde biz bu temel dogmayı unutmuşuz demektir. Demek ki rıza disiplini, iyilikler, kötülükler ve önemsiz şeyler öğretisiyle sıkı bir bağ içinde bulunmakta­dır. (XI, 16)

Tanrı, evrende bulunan her şeyi ve bütünlüğü içinde evreni, her türlü kısıttan özgür ve bağımsız olarak ya­rattı, ama bütünün parçalarını da bütünün yararı için yaptı. Diğer varlıklar tanrısal yönetimi kavrayabile­cek yeterlikten yoksundurlar, oysa akıl sahibi canlı, bu evren üzerinde ve kendisinin de onun bir parçası olduğu fikri üzerinde, o bütünün nasıl bir parçası ol­duğu ve tüm parçaların kendilerini bütüne bırakmalarının iyi bir şey olacağı üzerinde düşünebilmesini sağlayacak gereçleri içinde taşımaktadır..

Tarih boyunca tüm yoksul ülkeleri sömürmüş ve sömür­gecilikte olan Batı, bugün uygarlık tanımı olarak benimsenmek­tedir. Eğer bu tanım, belli servet ve refah düzeyinin tanımı ise, gerçekten bugün Batı, televizyonlarında köpek maması reklamı yapacak kadar zengindir. İnsanların ekmek dertleri yoktur. Her türlü siyasal akım açık açık tartışılmaktadır. Ancak, bir yaşam düzeyinin uygarlık adı verilen özelliği, geçmişinde ve temelinde yoksul halkların kanlarıyla kirlenmiş­ ise, bunun adı uygarlık olabilir mi? Bugün Batı tüm uygarlık gösterilerine karşın sömürgelerde yaptığı sömürünün suçunu ve ayıbını omuzlarında taşımaktadır. Bunun dışında Batı, sadece ve sadece kendi insanına karşı uygar ve demokrattır. Özgür­lükleri yalnızca kendi insanına hak görmekte, bunu yoksul ülkeler için gereksiz bir süs saymaktadır. Doğu, Batı için sadece emeği çalınacak, yer altı zenginliklerine el konacak sömürü kaynağıdır.

Türkiye'de birtakım sözcüklerin müthiş tılsımı vardır. Bun­ları kullanmaya başlayınca. hem ne kadar vatansever olduğu­nuz anlaşılır, hem de bu sorunları enine boyuna bildiğiniz or­taya çıkar. Bunlar her eve lazım sözcüklerdir.
Bir arkadaşınızına yurt sorunlarını tartışıyorsunuz. Bakıyorsu­nuz arkadaşınız bu konuları gerçekten iyi biliyor. Çok kitap okumuş, araştırmış. Konuştuğunuz konuların bazılarını ilk kez ondan duyuyorsunuz. İşin içinden sıyrılmak istiyorsanız lafınız hazır. Şöyle hafifçe doğrulup kaşınızı havaya kaldırır ve:
- Her kanaat muhteremdir kardeşim, dersiniz. Arkadaşınız da sanır ki, siz bu konularda onun gibi ka­fa yormuş, eninde sonunda kendinize göre bir düşünceye var­mışsınız. Bu düşünüş arkadaşınızın düşüncelerine uymamakta­dır. Siz arkadaşınızın fikrine katılmıyor, kibarca tartışmadan çe­kiliyorsunuz. Bu iyi ve zararsız bir yoldur Böylece, önce kanaat olmadığı için muhterem sayılmayacak fikirsizliğinize mazeret bulmuş olursunuz.

(...) Sol sadece, halkın sorunlarını halka anlatmak, çözüm yollarını birlikte bulmak ve yeni adaletli düzeni birlikte kurma savaşıdır. Entellektüel dedikoduculuk, bireysel bunalım, bilgiçlik gösterisi, meyhane gevezeliği değildir. Kusura bakmasınlar, bizde solcu aydınlar halka sorunlarını anlatma yerine, birbirlerine karşı bilgi ve kültür gösterilerine kalkışmışlar, bunun içindir ki bütün enerjilerini birbirleri ile uğ­raşarak harcamışlar ve harcamaktadırlar. Şimdi iki takıma ayrıldık. Bir kısmımız ille de işçi sınıfı ön­derliği deyip tartışmayı kesiyor, bir kısmımız buna karşı. Halkın bu çatışmalardan bir haberi var mı dersiniz?

(...) Büyük kentlerdeki işçi mitingleri biraz da düşündürücüdür Toplantıyı izleyenler öğrenci, öğretmen, aydın, yani ara taba­kalar. Konuşmacılar hep işçi sınıfı önderliğinden söz açar ve alkışlanırlar. Alkışlayanlar kim? işçi olmayanlar. Sağcı sermayeci partilerin toplantılarını ise hep kasketliler doldurur. Ve kendi ekonomik yaşantılarına karşı sözleri, kendi öz sorunlarıymış gibi dinlerler. Binlerce emekçi, bir halk düşmanını, bir demago­ğu alkışlarlar. Aynı soruyu soralım. Konuşanlar kim? Kapitalist­ler alkışlayanlar kim? Emekçiler! Kapitalist olmayanlar!
Bir kısır döngüdür bu. Emekçi sömürüldüğü için sorunları­na ve emeğinin bilincine sahip çıkamaz. Aydın, emekçi ile ilişki kurma olanaklarına sahip çıkmadığı için kendi kendine toplum­culuk yapar.