Şileplerle getirdikleri malları paraya çeviren tüccarlar herhalde, fetihten sonra kiliseleri câmiye çeviren padişah kadar büyük fatihlerdi. Çünkü bu maceraperest adamlar gerçek birer bilgeydi. Kostantiniye fethedildikten sonra Ayasofya bir cemaat bulmuş, ama Filosofya bulamamıştı.

Kısacası adam, şair şuarâ takımı gibi hulûskâr, içli, sulu zırtlak değildi ve yalıda baba parasıyla tanzim ettiği laboratuvarında, binlerce şiirin on binlerce mısraında geçen, umutla yüz binlerce cânana ve yavukluya takdim edilen çiçek nevîlerini, bunlara gelen arı, yusufçuk, uçuç gibi böcekleri mikroskop altında inceler, hangi akla hizmetse bir de notlar alırdı. Yalının terasındaki iki yüz yirmi milimlik teleskop bir yana, altısı su, diğerleri kum dolu on iki yangın kovasıyla, duvara asılı kazma, kürek ve kancalı sırıkların muhtemel bir yangın için hazır bekletildiği laboratuvar, Hakk Teâlâ'nın kün emriyle yoktan var olmuş, Ayaltı Alemi'nden tedarik edilen numûnelerin sırrına varıldığı bir nâmübarek mahâldi.

Şeyh İsmail Efendi Vanî Hazretleri'nin cesedi başında bekleyenlerden bazı temiz kalpliler kâtilin, işlediği onca hayır ve girdiği bunca sevaptan sonra maktülü Cennet'e tez vakitte yollamak isteyen bir hayırsever olduğunu söyleseler de, hûrîlerin Kevser şarabı sunduğu bu mekân, yine de palas pandıras gidilecek bir yer değil gibiydi.