Düşünmenin Doğru Ölçüsü

Gazzâlî’nin Ta’lîmiyye olarak da anılan Nizârî-İsmâilî Şiîlerine yönelik bir eleştiri olarak kaleme aldığı el-Kıstâsu?’l-Mu?stakîm, din söz konusu olduğunda aklı kullanmaya karşı olan bir mezhebin sıkı takipçisine aklı kullanmanın ölçu?su? ve gerekliliğini ustaca anlatmaktadır.Gazzâlî burada, özellikle felsefe ve dinin sık sık başvurduğu iki referans olarak mantık ilmi ve Kur’an u?zerinde durur ve dahası, mantığı meşrulaştırmaktan öte Kur’an’ın, anlamın bir şartı olduğunu âdeta ilan etmiş olur. Kendisinin de belirttiği gibi, Mu?slu?manlar için zorunlu saydığı akıl ve mantık bilgilerini bir söylem stratejisi olarak Kur’an terimleri ve Kur’an’dan örnekler yoluyla bu?yu?k bir incelikle muarızına sunar. Nihayetinde, Kur’an’ın emirleri ile mantık ilkelerinin uyumlu işleyişini şu?pheye yer bırakmayacak şekilde ortaya koyarak muarızını reddedemeyeceği bir yöntemle ikna eder.Hem Gazzâlî’nin ve onun şahsında İslam du?şu?nce tarihi mirasının bir parçası olması hem de Kur’an ve akıl yu?ru?tme arasında kurduğu ilişki biçimi bakımından dikkate şayan bir öneme sahip Du?şu?nmenin Doğru Ölçu?su?: el-Kıstâsu?’l-Mu?stakîm, konuya ilgililerin yanı sıra geniş bir okur kitlesi için de çarpıcı bir çalışma niteliğinde.